Koszty sądowe w postępowaniu upadłościowym (wyrok TK, P 11/10)

W dniu wczorajszym Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, w którym orzekł, że art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze w zakresie, w jakim dotyczy dłużników będących spółkami z ograniczoną odpowiedzialnościąjest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 konstytucji.

Oznacza to tyle, że w postępowaniu o ogłoszenie upadłości nie będzie miała zastosowania zasada przewidziana w art. 32.1 ustawy, wedle której w stosunku do dłużnika nie stosuje się przepisów o zwolnieniu od kosztów sądowych. A zatem dłużnik wnioskujący o ogłoszenie przez sąd jego upadłości, będzie mógł ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części.

Oczywiście, nie ma jeszcze uzasadnienia wyroku, ale motywy rozstrzygnięcia możemy znaleźć na stronach Trybunału:

Trybunał stwierdził, że w art. 32 ust. 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze  ustawodawca ograniczył w sposób arbitralny prawo do sądu w pewnych sytuacjach, znosząc możliwość uzyskania zwolnienia dłużnika – wnioskodawcy od opłaty sądowej od wniosku o ogłoszenie upadłości. Zakwestionowany przepis ustawy “zmusza sąd upadłościowy do zwrotu nieopłaconego wniosku dłużnika o ogłoszenie upadłości bez merytorycznego rozpatrzenia (art. 28 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego), nawet gdyby sąd ten dostrzegał oczywistą zasadność takiego wniosku. Oznacza to, że chociaż droga sądowa w omawianym postępowaniu jest formalnie otwarta dla każdego, a podjęcie postępowania nawet nakazane (art. 21 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze), to podmioty znajdujące się w warunkach wskazanych w art. 103 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie mogą zrealizować swego prawa (i obowiązku jednocześnie)”.

Zdaniem Trybunału, przyczyny z powodu których dłużnik – wnioskodawca ubiega się o zwolnienie z kosztów sądowych mogą być bardzo różne, począwszy od takich, które można by ocenić jako zawinione po stronie dłużnika – wnioskodawcy, aż do takich, które mogą być w zasadniczym stopniu niezależne od dłużnika. Rolą ustawodawcy jest określić rodzaje przesłanek, którymi należy się kierować przy zwolnieniu dłużnika – wnioskodawcy od opłat sądowych. Jednakże, każda sytuacja dłużników jest dalece zróżnicowana; ustawodawca nie powinien wszystkich tych sytuacji oceniać tak samo, przypisując niejako “winę” wszystkim dłużnikom. Trybunał podzielił pogląd sądu pytającego, że to sąd powinien rozstrzygać “na podstawie jasnych i obiektywnych kryteriów, czy dany podmiot zasługuje na zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych”. Trybunał podkreślił, że o zwolnieniu od opłat sądowych dłużnika – wnioskodawcy, powinien rozstrzygać w konkretnej sprawie sąd z uwzględnieniem przesłanek określonych przez ustawę, z uwzględnieniem fundamentalnej roli prawa do sądu w społeczeństwie demokratycznym (co akcentuje również sąd pytający), ale także z uwzględnieniem ryzyka, które w oczywisty sposób obciąża każdego, który realizuje przedsięwzięcie gospodarcze.

About these ads

2 Responses to Koszty sądowe w postępowaniu upadłościowym (wyrok TK, P 11/10)

  1. dr Dariusz Bucior says:

    Ukazał się dzisiaj post Prof. Herbeta na temat tego wyroku: http://www.lawblog.pl/2012/05/19/dyskwalifikacja-art-32-ust-1-pun-i-co-dalej/

    • Zgadzam się, że zawężenie zakresu wyłącznie do spółki z o. o. jest zabiegiem zastanawiającym. Ale co zrobić? Z oczywistymi faktami nie sposób polemizować :) Ja z TK miałem do czynienia przy innej okazji i równie mnie nie urzekł swoją postawą. Chociaż uważam, że w tamtej sprawie wydanie wyroku pomimo uchylenia zaskarżonego przepisu miało istotne znaczenie.
      Pozdrawiam

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: